ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้และนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ภาวะผู้นำ
การเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคปัญญาประดิษฐ์ (Age of Artificial Intelligence) ที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญในการพลิกโฉมภูมิทัศน์การศึกษา ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ารูปแบบการบริหารงานแบบดั้งเดิมไม่เพียงพอต่อการรับมือกับความผันผวนทางเทคโนโลยี ผู้บริหารสถานศึกษาจึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์โดยอาศัยโมเดลภาวะผู้นำแบบเต็มรูป (Full Range Leadership Model) ตามแนวคิดของ Bass และ Avolio ผ่านองค์ประกอบ 4 ด้าน (The 4Is) ได้แก่ 1) การมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ โดยการเป็นต้นแบบทางจริยธรรมดิจิทัลและความโปร่งใส 2) การสร้างแรงบันดาลใจ โดยการสื่อสารวิสัยทัศน์การทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์เพื่อลดความตระหนกของบุคลากร 3) การกระตุ้นทางปัญญา โดยส่งเสริมวัฒนธรรมการใช้นวัตกรรมและการเรียนรู้ฐานสมรรถนะที่บูรณาการ AI และ 4) การคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ผ่านการพัฒนาทักษะทางดิจิทัลให้แก่ครูตามศักยภาพรายบุคคล นอกจากนี้ บทความนี้ยังนำเสนอความท้าทายด้านธรรมาภิบาลข้อมูล ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลและจริยธรรมทางวิชาการ ซึ่งผู้บริหารต้องตระหนักและบริหารจัดการอย่างรอบคอบ เพื่อหลอมรวมเทคโนโลยีเข้ากับจิตวิญญาณความเป็นครูและนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน