แนวทางในการบริหารจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก 2) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคต่อกระบวนการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยว และ 3) เสนอแนวทางพัฒนาการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ในการเก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย ตัวแทนฝ่ายบริหาร ตัวแทนฝ่ายปฏิบัติการ และตัวแทนผู้ประกอบการที่อยู่ในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้าจำนวน 14 คน ด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในพื้นที่อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า มีกระบวนการและวิธีการในการจัดการขยะตามหลัก 5R คือ ลดการใช้สิ่งของที่ไม่จำเป็น (Reduce)  โดยอุทยานมีการดำเนินการลดการใช้ถ้วยโฟม ถุงพลาสติก รณรงค์ให้นำภาชนะส่วนตัวมาใช้ มีการดำเนินนโยบายขยะคืนถิ่น และโครงการขยะเป็นศูนย์ (Zero food waste) การนำขยะมูลฝอยหรือเศษวัสดุมาใช้ใหม่ (Reuse) โดยมีการนำอุปกรณ์บางชนิด ถังน้ำ ที่ยังอยู่ในสภาพใช้งานได้นำกลับมาใช้ใหม่ การซ่อมแซมและแก้ไข (Repair) โดยการนำเต็นท์ที่ชำรุดมาซ่อมแซมเพื่อยืดอายุการใช้งาน การหมุนเวียนและนำกลับมาใช้ใหม่ (Recycle) โดยนำขวดพลาสติก ขวดแก้ว ส่งต่อให้หน่วยงานหรือผู้รับซื้อเพื่อนำไปแปรรูปเป็นวัสดุใหม่ และ การหลีกเลี่ยงการใช้วัสดุที่ทำลายยากหรือทำลายทรัพยากรธรรมชาติ (Reject) โดยอุทยานมีการหลีกเลี่ยงการใช้ ทิชชู่เปียก ฟอยล์ ใยสังเคราะห์ ทรัพยากรที่ใช้ ได้แก่ งบประมาณ บุคลากรและเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบเกี่ยวกับการจัดการขยะ 2) ปัญหาและอุปสรรคต่อกระบวนการในการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า พบว่า มีปัญหาและอุปสรรคตามหลักกระบวนการจัดการขยะ ในด้านการลดการใช้สิ่งของที่ไม่จำเป็น (Reduce) คือ นักท่องเที่ยวบางส่วนนำขวดน้ำและถุงพลาสติกเข้ามาในพื้นที่ โดยเจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจสอบหรือควบคุมสิ่งของที่นักท่องเที่ยวนำเข้ามาได้ทั้งหมด ด้านการซ่อมแซม (Repair) คือ อุปกรณ์บางอย่างถูกใช้ไม่ถูกวิธีจากนักท่องเที่ยว ทำให้ชำรุดเกินกว่าจะซ่อมแซมเล็กน้อยและขาดช่างที่มีทักษะเฉพาะด้านประจำพื้นที่ ด้านการหลีกเลี่ยงใช้วัสดุที่ย่อยสลายยาก (Reject) นักท่องเที่ยวยังคงนำโฟม พลาสติกที่ใช้ครั้งเดียว และบรรจุภัณฑ์หลายชั้นเข้ามาในพื้นที่ ร้านค้าหรือผู้ประกอบการบางรายยังจำเป็นต้องใช้บรรจุภัณฑ์ที่ทำลายยาก เนื่องจากต้นทุนต่ำและหาซื้อง่าย 3) แนวทางพัฒนาการจัดการขยะที่เกิดขึ้นจากการท่องเที่ยวในอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า คือ การส่งเสริมกระบวนการจัดการขยะในเชิงรุกด้วยการมุ่งเน้นการสื่อสารและรณรงค์อย่างระบบ